Fidanlıkta çiçekli bir bitkiyi görmek, onu bahçede yaşatmak anlamına gelmez. Kuruyan bitkilerin çoğu kötü bitki değildir; yanlış yere dikilmiş bitkidir. Dört soruya baştan cevap vermek, kuruyan bitkiyi belirgin biçimde azaltır. Aşağıdakiler genel bilgilerdir; bölgeniz ve bitkinin çeşidi önemlidir.
1. Burası ne kadar güneş alıyor?
Bir köşenin günde kaç saat doğrudan güneş aldığına bakın: sabah ve öğleden sonra ayrı ayrı. Altı saat ve üstü doğrudan güneş, tam güneştir; üç ila altı saat yarı gölgedir; üç saatten az gölgedir. Lavanta, biberiye ve zeytin tam güneş ister; hosta ve eğrelti otu gölgede rahattır; ortanca öğle güneşinde yaprak yakar. Bu ayrım sulamayla düzeltilemez.
2. Ne kadar su verebilirim?
Otomatik sulama olmayan bir köşeye çok su isteyen bitki dikmek, her yaz kurtarma çabasına dönüşür. Sulamayı hiç sevmeyen bir köşe için az su isteyen bitkiler (lavanta, biberiye, sedum) seçilir; sulama sistemi olan yatakta orta ve çok su isteyen bitkiler de rahat eder. Yeni dikilen her bitki, hangisi olursa olsun, ilk yıl düzenli su ister.
3. Toprak nasıl?
Eli toprağa daldırın: suyu tutuyor mu, hemen çekiyor mu? Killi toprak suyu tutar ama kökü boğabilir; kumlu toprak suyu bırakmaz ama besini de tutmaz. Akdeniz bitkileri (lavanta, biberiye) drenajı iyi toprak ister; ağır toprağa çakıl ve kum karıştırmak ya da yükseltilmiş yatak yapmak çözüm olabilir. Toprağın bitkiye uygun olup olmadığı bilmiyorsanız numune ile bakılabilir.
4. Kışı nasıl geçiyor?
Edremit Körfezi gibi kıyı bölgelerinde kışlar ılıktır; iç kesimlerde ise gece donu sık görülür. Bitkinin dona dayanıklılığı, etiketinde ya da tarifinde yazar; bu bilgiyi bölgenize göre okuyun. Genç fidan, yetişkin ağaçtan daha hassastır; ilk iki kışta örtü ya da koruma gerekebilir.
Çocuk ve evcil hayvan
Bazı süs bitkileri çocuk ve evcil hayvanlar için zehirlidir; zakkum (oleander) bunların en bilinenlerinden biridir. Bahçeyi kullanan çocuk ya da hayvan varsa bitki listesini bu açıdan da kontrol edin; şüphede kalırsanız kullanmayın.
Listeyi kısaltmak
Dört soruya cevap verince elinizde genellikle on ya da on beş bitkilik bir liste kalır; bu iyi bir şeydir. Bahçede az türü çok sayıda kullanmak, hem bakımı kolaylaştırır hem de daha düzenli bir görünüm verir. Kalıcı bitkilerin (ağaç, çalı, çok yıllıklar) yanına birkaç mevsimlik çiçek eklemek, yıl içinde renk değişimi sağlar; mevsimlik çiçekler her yıl yeniden dikilir ve daha çok su ister. Boy ve yayılma ölçüsüne de bakın: bugün 30 cm olan bir fidan, birkaç yıl sonra yola ya da pencereye ulaşan bir çalıya dönüşebilir. Dikim mesafesini bitkinin yetişkin boyuna göre belirlemek, ileride budama ve yer değiştirme işini azaltır.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; bölge iklimi, toprak ve bitki türü bahçeden bahçeye değişir. Kendi bahçeniz için keşif isteyin, yerinde bakıp önerelim. Keşif isteyin.
